Το ATM είναι ένα σημαντικό ογκοκατασταλτικό γονίδιο που συμμετέχει στους μηχανισμούς ελέγχου και επιδιόρθωσης των βλαβών του DNA. Οι μηχανισμοί αυτοί ενεργοποιούνται όταν προκύπτουν λάθη στο γενετικό υλικό κατά τη διάρκεια του κυτταρικού πολλαπλασιασμού.
Η πρωτεΐνη που παράγεται από το γονίδιο ATM παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της κυτταρικής απόκρισης στις βλάβες του DNA, καθώς ενεργοποιεί ή τροποποιεί άλλες σημαντικές πρωτεΐνες μέσω φωσφορυλίωσης, μεταξύ των οποίων και η BRCA1.
Κίνδυνος Ανάπτυξης Καρκίνου
Τα άτομα που είναι φορείς παθογόνων μεταλλάξεων στο γονίδιο ATM παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Οι μορφές καρκίνου που έχουν συσχετιστεί συχνότερα με μεταλλάξεις στο γονίδιο ATM είναι:
Καρκίνος Μαστού
Καρκίνος Παγκρέατος
Αταξία-Τηλαγγειεκτασία
Όταν ένα άτομο κληρονομήσει δύο μεταλλαγμένα αντίγραφα του γονιδίου ATM (ένα από κάθε γονέα), μπορεί να εμφανιστεί η σπάνια νευροεκφυλιστική διαταραχή Αταξία‑Τηλαγγειεκτασία.
Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από:
αταξία και δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων
διαταραχές ισορροπίας και ομιλίας
τηλαγγειεκτασίες (διαστολή μικρών αιμοφόρων αγγείων στο δέρμα ή στους βλεννογόνους)
Τα άτομα με το σύνδρομο αυτό έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ορισμένων κακοηθειών, κυρίως:
Λέμφωμα
Λευχαιμία
Τρόπος Κληρονόμησης
Οι παθογόνες μεταλλάξεις στο γονίδιο ATM κληρονομούνται συνήθως με αυτοσωματικό επικρατούντα τρόπο.
Αυτό σημαίνει ότι:
εάν ένας από τους δύο γονείς φέρει τη μετάλλαξη,
κάθε παιδί έχει περίπου 50% πιθανότητα να την κληρονομήσει.
Η γενετική αυτή αλλαγή μπορεί να μεταβιβαστεί είτε από τη μητέρα είτε από τον πατέρα.
Γονίδιο ATM
Το ATM είναι ένα σημαντικό ογκοκατασταλτικό γονίδιο που συμμετέχει στους μηχανισμούς ελέγχου και επιδιόρθωσης των βλαβών του DNA. Οι μηχανισμοί αυτοί ενεργοποιούνται όταν προκύπτουν λάθη στο γενετικό υλικό κατά τη διάρκεια του κυτταρικού πολλαπλασιασμού.
Η πρωτεΐνη που παράγεται από το γονίδιο ATM παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της κυτταρικής απόκρισης στις βλάβες του DNA, καθώς ενεργοποιεί ή τροποποιεί άλλες σημαντικές πρωτεΐνες μέσω φωσφορυλίωσης, μεταξύ των οποίων και η BRCA1.
Κίνδυνος Ανάπτυξης Καρκίνου
Τα άτομα που είναι φορείς παθογόνων μεταλλάξεων στο γονίδιο ATM παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Οι μορφές καρκίνου που έχουν συσχετιστεί συχνότερα με μεταλλάξεις στο γονίδιο ATM είναι:
Καρκίνος Μαστού
Καρκίνος Παγκρέατος
Αταξία-Τηλαγγειεκτασία
Όταν ένα άτομο κληρονομήσει δύο μεταλλαγμένα αντίγραφα του γονιδίου ATM (ένα από κάθε γονέα), μπορεί να εμφανιστεί η σπάνια νευροεκφυλιστική διαταραχή Αταξία‑Τηλαγγειεκτασία.
Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από:
αταξία και δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων
διαταραχές ισορροπίας και ομιλίας
τηλαγγειεκτασίες (διαστολή μικρών αιμοφόρων αγγείων στο δέρμα ή στους βλεννογόνους)
Τα άτομα με το σύνδρομο αυτό έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ορισμένων κακοηθειών, κυρίως:
Λέμφωμα
Λευχαιμία
Οι παθογόνες μεταλλάξεις στο γονίδιο ATM κληρονομούνται συνήθως με αυτοσωματικό επικρατούντα τρόπο.
Αυτό σημαίνει ότι:
εάν ένας από τους δύο γονείς φέρει τη μετάλλαξη,
κάθε παιδί έχει περίπου 50% πιθανότητα να την κληρονομήσει.
Η γενετική αυτή αλλαγή μπορεί να μεταβιβαστεί είτε από τη μητέρα είτε από τον πατέρα.